ÖZGEÇMİŞ

27 Haziran 1953, İstanbul. Kadıköy Maarif Koleji'nde okurken kazandığı AFS Uluslararası Bursu ile liseyi ABD'de bitirdi; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu. 1974'te 'ömür boyu gelişecek çok türde bir mozaik' projesini oluşturdu. 12 Eylül döneminde eşi Füsun ve kızları Barış ile dört yıl Suudî Arabistan'da kaldı, Aramco’da İngilizce öğretmenliği yaptı (1982-86). 1991-2014 yıllarında İstanbul Şehir Tiyatrosu dramaturg olarak çalıştı.1996'da Şiir Uzayı Laboratuarı (Poetic Space Lab) oluşumuna öncülük etti. 2007-09 ve 2011-14 yıllarında Dünya Yazarlar Birliği PEN Türkiye Merkezi (PEN Yazarlar Derneği) Başkanı olarak görev yaptı. 2010 Tokyo Kongresi'nde PEN Uluslararası Yönetim Kurulu'na seçildi.

Dünya Şiir Günü önerisi Gülseli İnal ve Talât Sait Halman’ın da yer aldığı Şiir Uzayı Laboratuarı ve ardından1997'de PEN Türkiye Merkezi tarafından benimsendi. Öneriyi Günersel’in Edinburgh Kongresi’ndeki sunumu üzerine benimseyen Uluslararası PEN konuyu UNESCO’ya sundu; böylece 21 Mart Dünya Şiir Günü oluştu.

Tarık Günersel Kadıköy Maarif Koleji ile Anadolu Lisesi'nden Yetişenler Derneği'nin Kristal Martı ödülü ile 2011 İsmet Küntay En İyi Dramaturg Ödülü'nü kazandı. 2016’da Ethos Ankara Uluslararası Tiyatro Festivali Onur Konuğu seçildi; aynı yıl kendisine Rotary Tiyatro Onur Ödülü sunuldu.

ABD'de yayınlanan World Literature Today (Günümüz Dünya Edebiyatı) dergisinin Ocak-Şubat 2011 sayısında Günersel ile kapsamlı bir röportaj yer aldı. 2005‘ten beri BirGün, 2013’ten beri Sampsonia Way köşe yazarı.

Dünya Uygarlığı Projesi Bildirgesi
Declaration of Earth Civilization Project

Sunuş

Gezegenimizin çeşitli yerlerinden aydınların imzaladığı Dünya Uygarlığı Projesi Bildirgesi 16 Ağustos 2013 (Y.S. –Yazıyı icattan Sonra 6013) Sampsonia Way internet dergisinde duyuruldu. (www.sampsoniaway.org)

Hayatın zenginleşmesine milyarlarca insan katkıda bulunmuştur ve bir fikrin boşluktan doğuverme anlamında tamamen orijinal olduğunu söylemek zordur. Bazen çeşitli düşünce atomları belirli enerjilerle birleşip verime yol açar. Dünya Uygarlığı Projesi bu tür bir adımdır ve olumlu zincirleme reaksiyonlara (ya da etkileşimlere) yol açması umulur.

Bekle gör mü? Hayır. Yap gör.

Bildirgedeki temel yaklaşımı paylaşıyorsanız kendinizi Gelişen Dünya Uygarlığı (Earth Civilization in Progress) denen açık uçlu ve zenginleştirici sürecin parçası sayabilirsiniz.

Katkılar katkılara yol açsın.

Tarık Günersel
tgunersel@gmail.com

Dünya Uygarlığı Projesi Bildirgesi

Sevgili Dünyalılar,

Biz aşağıda imzası olanlar bir Dünya Uygarlığı oluşmasına katkıda bulunmak üzere birlikte yolculuğa karar vermiş bulunuyoruz. Dünya Uygarlığı’nın köklerinden bazıları zaten var: İnsanlığın zengin çok-kültürlü mirası, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, Birleşmiş Milletler ile bağlantılı örgütler –UNESCO, UNICEF ve ILO- ile dünya yazarlarını buluşturan Uluslararası PEN Kulüpleri Federasyonu, Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH), Uluslararası Af Örgütü, Greenpeace, Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Uluslararası Tiyatro Enstitüsü (ITI)... –üniversiteler, kültür kurumları, ağlar ve Wikipedia gibi oluşumlar ile duyarlı bireyler ve duyarlı medya... (Gerçekten çok kısa ve yetersiz bir döküm.)

2014’ün 22 Nisan Dünya Günü’ne (gezegenimizin sembolik doğum gününe) kadar ilk adımlar konusunda yoğunlaşmak niyetindeyiz. Dünya Uygarlığının gerekli bir bileşeni olarak laik ve demokratik bir dünya inşa edilebilir.

Bu bildirge aynı zamanda size, bütün duyarlı dünyalılara ve kurumlara bir davettir. Katkıda bulunan bireyler olarak “sonucu” görmeyebiliriz, ama her adım kendi başına bir sonuçtur ve daha çok ilerlemeyi teşvik eder. Dünya Uygarlığı hiçbir zaman tamamlandığı iddia edilebilecek bir şey olmayıp bir süreçtir, gelişme halinde bir eserdir. Bu görev (ya da benimsenen sorumluluk) yalnızca yüzlerce değil, milyonlarca hatta milyarlarca insanın katkılarını gerektirir.

Hayatın sert ve acı gerçeklerinden habersiz değiliz: Ciddi eşitsizlikler, çocuk istismarı, kadınlara kötü muamele, çeşitli özgürlüklerden mahrumiyet, korkunç adalet sistemleri, despotluk, ırkçılık, sömürü, kâr uğruna savaşlara yol açmak... Tersine: O tür gerçekleri yalnız görmek ve dile getirmekle yetinmeyen, o sorunlarla ilgili bir şeyler de yapan insanlar arasındayız. “Gelişen Dünya Uygarlığı” (Earth Civilization in Progress) fikrimiz bugünkü hayatın sert gerçekleri, sorumluluk ve umut ile organik bağlantı halindedir.

Çeşitli gruplar ve zihniyetlerin farklı –ve bazen çatışan- tarih yazımları var. Sorunlar insan hakları, demokrasi değerleri ve doğa ile ahenkli bir gelecek ve barış uğruna yeniden değerlendirilebilir. İnsanlar sürekli geliştirilecek bir ortak payda oluşturma yönünde güç birliği yapabilir. Tarih modası geçmiş inançlarla doludur. Varsayımlarımızı gözden geçirmeye açıklık paylaştığımız ortak değerler arasında.

Böylece başlıyoruz, adım attıkça gelişecek bir yolda sizinle buluşmak umuduyla. İlk imzacılar olarak bizimle bağlantılı ülke adları sınırlarımızı ya da nerede yaşadığımızı değil, yalnızca gezegenimizde seçmediğimiz (ama anlamsız olmayan) kökenleri belirtmektedir. Bütün alanlardaki bütün katkıları kucaklama yönündeki neşeli hamlemizle, açık grubumuzun daha çok etkileşimle verime yol açacak şekilde genişleyeceğine güveniyoruz.

İyimserlikle. Geleceğin otomatikman daha iyi olacağı anlamında değil, bir şeyler yaparsak daha iyi olabileceği anlamında.

Selman Ada (Besteci, Orkestra Şefi, Piyanist – Türkiye)
Alexandros Adamopoulos (Yazar, Çevirmen – Yunanistan)
Ekbal Baraka (Yazar, PEN Kadın Yazarlar Komitesi Uluslararası Başkanı – Mısır)
Beverly Barbey (Müzisyen, Çevirmen –İngiltere/Fransa)
Teresa Cadete (Yazar, Portekiz PEN Merkezi Başkanı)
Antonio Della Rocca (Romancı, Dünya Yazarlar Birliği PEN Uluslararası Yönetim Kurulu Üyesi – İtalya)
Ferida Durakovic (Şair, Bosna-Hersek PEN Merkezi Müdürü)
Adalet Barış Günersel (Eğitim Psikoloğu, Dr, Yazar – Türkiye)
Tarık Günersel (Yazar, Projeyi başlatan - Türkiye)
Katica Kulavkova (Yazar, Edebiyat Kuramı Profesörü, PEN Uluslararası Başkan Yardımcısı, Makedonya)
Mohamed Magani (Yazar, Akademisyen, PEN Uluslararası YK önceki üyesi – Cezayir)
Vida Ognjenovic (Piyesçi, PEN Uluslararası Başkan Yardımcısı – Sırbistan)
Zeyba Rahman (Yazar – Hindistan)
Judih Rodriguez (Şair, Melbourne PEN – Avustralya)
Eugene Schoulgin (Romancı, PEN Uluslararası Baikan Yardımcısı – Norveç)
Racine Senghor (Şair, Eleştirmen – Senegal)
Bina Shah (Yazar, Sampsonia Way köşe yazarı – Pakistan)
Hori Takeaki (Yazar, PEN Uluslararası Genel Sekreteri – Japonya)
Selim Temo (Yazar, Dr, Kürt Şiiri Antolojisti – Türkiye)
David Walsh (Opera Rejisörü, Eğitimci – Kanada)
Nelson Wattie (Şair, Çevirmen, Edebiyat Tarihçisi – Yeni Zelanda)
Sholeh Wolpe (Şair – İran)
Yang Lian (Şair, PEN Uluslararası YK üyesi – Çin)

11 Ağustos 2013 / Y.S. (Yazıyı icattan Sonra) 6013

Not: Bu bağlamda Sampsonia Way dergisinin Fearless Ink sütununda T.Günersel’in Earth Civilization Project (ECP), Year XIV6013 ve Earth Civilization Manifesto yazılarına bakılabilir: www.sampsoniaway.org

EDEBİYAT

Labirentin Kâbusu
Şiir-öykü mozaiği. Bencekitap, 2012, Ankara.

Nasıl gidiyo’ kölelik? (Manifesto) Bencekitap yayını 2012 Ankara

Oluşmak (Yaşama Kılavuzu 6011) Pan yayını 2011 İstanbul
Afrika yaratılış efsanesi – Aborijin duası - Upanişadlar
Heraklit - Buddha-– Konfüçyus – Laozi -Vaiz – Solomon – İsa
Kur’an’dan iki sure - Yusuf Has Hacib - Mevlana - Molla Cami
Narayana – Sejong –Tolstoy - Marx – Einstein - T. Günersel
ve Adalet Barış Günersel’in Yeni Binyıl şiiri

300 Yaş Konuşması, Öyküler (1971-2009) Helikopter yayını 2009 İstanbul
İzler, Toplu Şiirler (1966-2006) YKY 2006 İstanbul
Bedenlere inanır mısınız? Öyküler (1972-1999) Om yayını 1999 İstanbul
Zaman Denen Oyuncak, Şiir mozaiği- Om 1999 İstanbul –Grafik: Sadık Karamustafa
Kumlaşmak Aramco-Suudî Arabistan Anıları 1982-86 (Kaf yayını, 1999, İstanbul)
Uzay Bilinci , Özdeyişler -Broy 1993 İstanbul – Kapak ve iç desen: Tan Oral
Muhafızgücü:1-Hayalgücü:0, şiir-öykü mozaiği, Gölge 1989 İstanbul
Planlar Kalıntı Olduğu Zaman, Şiirler, Yaşantı 1983 İstanbul
Bir 'Geçiş' Toplumunda, Öyküler, Yaşantı 1983 İstanbul
Otmopoli'de Akşam, Şiirler, Yaşantı 1982 İstanbul

TİYATRO

Piyesler:
Toplu Piyesler 1 – İKTİDAR BEŞLEMESİ – Bencekitap 2012
(Altın Post-Neron ile Agrippina-Zırhlı Kurt-Piyanist ile Başbakan-Kader Planlayanlar)
Altın Post, Komedi, 2 perde, 10+ oyuncu (Mitos-Boyut), 1995, 2012
Bay Fobi'nin Maceraları, Tek aktör için, 2010
Billennium, hiciv 1 perde, 2 aktör, 1999
5 Kız 1 Oğlan, 2 genç aktris için kısa piyes, 1999
Bok Sosyolojisi, 1 Perde, 2 aktör 1 aktris, 1975-2011
Büyüsayar, Hiciv, 1 perde, 10+ oyuncu, 1992
Galaksiler, 1 Perde, 1 aktris, 2012
İtiraf, 2 Perde, 2 aktör 2 aktris, 1988
Kader Planlayanlar, 1 Perdelik kara komedi, 2 aktör 2 aktris, 2010
Kahve Falı, Namık Kemal'in Akif Bey trajedisine nazire, komedi 2 Perde 10 oyuncu,1998
Keman & Gitar, Komedi, 2 perde, 1 aktör 1 aktris, 2001
Mim oyunları, Vecihi Ofluoğlu için, 1991
Neron ile Agrippina, 2 perde, 3 aktör 3 aktris (Mitos-Boyut), 1992-2012
Piyanist ile Başbakan, Adnan Menderes'ten esinlenerek romantik dram, 2 perde, 2aktör, 1 aktris, 2003,2012
Salondaki Uçurum, 1 perde, 3 aktör için, 1991

Tanrılar Aydayken, kısa hiciv 1973
Tolstoy'u Tehdit (Sonya ile Lev Tolstoy üzerine), 3 aktör 3 aktris, 2008
Uyurgezerler, Çocuk piyesi -kısa, 1992
Yaşasın Delilik, Trajikomedi, 1 perde, tek aktör için, 1993
Zırhlı Kurt, IV.Mehmed'den esinle, 2 perde, 2 aktör, 1 aktris, 1993-2000

Romanlardan sahne uyarlamaları:
Anna Frank Olmak, Anna Frank - Tek aktris için
Aşk-ı Memnu, Halid Ziya Uşaklıgil
Aşkın Gözyaşları (Sinan Yağmur’un aynı adlı “Şems-Mevlana-Kimya Hatun” roman üçlemesinden.)
Kiralık Konak, Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ahmet Hamdi Tanpınar (3 aktör 2 aktris için)
Son Sığınak, Reşat Nuri Güntekin
Yıldız olmak kolay mı!, Nahid Sırrı Örik

Rol aldığı oyunlardan bazıları:
T.Günersel: Portreler (2016), Milyaryıl (2014), Neron ile Agrippina (2006),
Yaşasın Delilik (2005), Aşk-ı Memnu (H.Z.Uşaklıgil’den uyarlama 2000-2004),
Büyüsayar (1992), Mrs McWilliams and the Lightning (M.Twain öyküsünden) ile Thief (1971).
Bulgakov: Moliere ya da Kara Komplo (1993), Güneşte On Kişi (T. Özakman, 1968), Cimri-Moliere (1965).

Şu piyeslerini yönetti:
Portreler (2016, Tiyatro Su), Milyaryıl (2014), Bok Sosyolojisi ( 2011-Tiyatro Su),
Yaşasın Delilik (2005-Tiyatro Su), Kiralık Konak (Y.K.Karaosmanoğlu’nun romanından 2003-İstanbul BB Şehir Tiyatroları),
Salondaki Uçurum (1994-Maarifliler Tiyatro Grubu), Neron ile Agrippina (1993-Maarifliler Tiyatro Grubu),
Büyüsayar (1992-İstanbul BB Şehir Tiyatroları, Gençlik Günleri), Uyurgezerler(Çocuk oyunu, 1992- İSTEK Vakfı Beyhan Aral Lisesi),
Mrs McWilliams ile Yıldırım (Mark Twain öyküsünden) – Hırsız (1971, Sheboygan North High School).

Dramaturg olarak çalıştığı yapımlardan bazıları:
Memet Baydur – Tensing / Samuel Beckett – Godot’yu Beklerken
Musahipzade Celal – Pazartesi Perşembe / Gürkan Gür – Metro Canavarı
Arthur Miller- Hepsi Oğlumdu / Turgut Özakman – Sarıpınar 1914

Performanslar:
Naturally / Tabiatiyle, 2009 Antalya - Hacettepe Üni. tarafından düzenlenen
Uluslararası Kongre
Beyaz Baston, 27 Mart 2001, İstanbul-İstiklâl Caddesi
Tecrit, F Tipi Cezaevine karşı insansız sahne tasarımı ile monoton ses, 2000
Osmanlı Ferdiyet Fırkası Kuruluyor, 1.Performans Günleri'nde sunum, İstanbul AKM
1996

Tiyatro Su – TH2O
Yaşasın Delilik adlı tek kişilik oyunu ile 2005'te başlattığı Tiyatro Su oluşumu 2011'de davet ettiği Uskan Çelebi (müzisyen), Özlem Arıkan Serbez (dekor & kostüm tasarımcısı ve koreografi) ve Alpay Serbez (ışık tasarımcısı) gibi sanatçılarla amatör bir kumpanya olarak gelişmeye başladı. TH2O bünyesinde Günersel'in yazıp yönettiği 'Bok Sosyolojisi' adlı oyunda Beril Senvarol ile Sezgin Cengiz rol aldı.

Bok Sosyolojisi oyunundan bir dakika.

2014’te Onur Somay ile Milyaryıl oyunu ile Ankara’da 8. Ethos Uluslararası Tiyatro Festivali’nde, 2016’da Onur Somay, Sezgin Cengiz ve Özlet Ezgi Çelebi ile Portreler oyunu ile 10. Ethos Festivali’nde oynadı.

1991'de mim ustası Vecihi Ofluoğlu için bir dizi kısa mim oyunu yazdı. Mimci-yazar güçbirliğinin meyveleri İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde sanatseverlerle buluştu.
Onlardan biri: Çatışma

OPERA

Besteci Selman Ada için librettolar:
Başka Dünya (Purple Planet - Opera 2 Perde) 2012-14 (Dünya Prömiyeri Kasım 2015, İstanbul DOB – Orkestra Şefi: Lazarov - Rejisör: Yekta Kara Robinson’un Dansları (Bale 2 Perde) 2010
Aşk-ı Memnu (Halid Ziya Uşaklıgil’in romanından hareketle Opera 2 Perde) 2002 (İlk temsil: 2003 Mersin Devlet Opera ve Balesi - Şef: Selman Ada – Rejisör: Çetin İpekkaya)
Mavi Nokta (Poetik Opera) 1993 (İlk temsil: İzmir Devlet Opera ve Balesi 1997 – Şef: Selman Ada)
Ali Baba & 40 (Opera 2 Perde) 1988 (Masaldakiyle aynı olan adı 2005’te kısaltıldı.)
İlk temsil:1991 Ankara Devlet Opera ve Balesi – Şef: Selman Ada, Rejisör:Murat Göksu.
Wuppertal Operası’nda Almanca sahnelenişi: 2012. Çeviri: Johannsen Weigang-Ulrike Olbrich Şef: Florian Franneks Leitung Yöneten: Johannsen Weigang Dramaturg: Ulrike Olbrich
Ali Baba & 40 2012'de Almanya'nın Wuppertal Operası'nda Almanca olarak sahnelendi. Başka ülkede repertuvara alınan ilk Türk operası. bkz:
Şef: Florian Franneks Leitung Yöneten: Johannsen Weigang Dramaturg: Ulrike Olbrich

http://www.wuppertaler-buehnen.de/index.php?id=1602

Aşk-ı Memnu operasından:
Tuncay Kurtoğlu Aşk-ı Memnu Maskeler aryası (Adnan Bey)
Ferda Yetişer Aşk-ı Memnu (Matmazel Courton’un Fransızca aryası)
Okan Başel Aşk-ı Memnu Beşir arya

Mavi Nokta’dan:
Keops aria tenor Ömer Yılmaz

Ali Baba & 40 operasından:
Abdullah Nurcihan Düet
Ninni Seda Ortaç

SİNEMA

Senaryo:
Eğreti Gelin (Roman: Şükran Kozalı) 2000 (Bir türevi: Atıf Yılmaz 2003)

Rol aldığı filmlerden bazıları:
Uzak İhtimal – Yönetmen: Mahmut Fazıl Coşkun (2009)
Abdülhamid Düşerken – Yönetmen: Ziya Öztan (2002)
Cumhuriyet – Yönetmen: Ziya Öztan (1998)
Düş Gezginleri – Yönetmen: Atıf Yılmaz (1992)
Ölü Bir Deniz - Yönetmen: Atıf Yılmaz (1989)
Düşman – Sabahattin Ali öyküsünden kısa film / Yönetmen: Aydın Çeçen (1977)

ÇEVİRİ

Perry Anderson: Antinomies of Antonio Gramsci / Gramsci, Salyangoz yayını 2008 (Belge 1988)
Tim Burton: İstiridye Çocuğun Hüzünlü Ölümü Om yayını, 2000, İstanbul.
Gülşah Banda: Nemrut / Nimrod, Piyes, İngilizceye
Samuel Beckett: Godot'yu Beklerken -Uğur Ün ile, Fransızca ile
İngilizceden, Kabalcı yayını (1997-98 İstanbul BB Şehir Tiyatroları)

Giorgo Botonakis: Orestes
Ben Elton: Popcorn / Şiddet Market – Canlı Yayın (Dormen, Trabzon Devlet T, Tiyatro Sahnekârlar)
Vaclav Havel: Leaving / Ayrılış
Savyon Liebrecht: The Banality of Love / Aşkın Sıradanlığı (İstanbul Devlet Tiyatrosu 2011-12)
Arthur Miller: Mr Peters'Connections / Bay Peters'ın Bağlantıları, Kabalcı
Sean O'Casey: The End of the Beginning / Tam Başlamışken
Stephen Poliakoff: Hitting Town/Şehirde Bir Gece
Goran Stefanovski: Yaban Eti
İzzet Yasar: Esther Kyra, Senaryo, İngilizceye

HAKKINDA

Tarık Günersel"in şiiri Türk dilinde bir başkasının şiiriyle ne benzerlik ne de ilişki taşır. Cesur piyesleri yapımcıları ürküten bir piyes yazarı, libretto türüne yeni bir hayatiyet kazandıran bir librettist, öyküleri Türkiye'de başka kimseninkilere benzemeyen bir öykücü olan Günersel'in vizyonu -ve misyonu- Türk şiir yaşantısına yeni bir biçim vermektir. Getirdiği yenilikler edebiyatın kurulu düzeni tarafından direnişle karşılanıyor. Tutucular yenilikçilerin önünde, şimdilik.

Prof. Talat Sait Halman
World Literature Today, 1990

Tarık Günersel şiiri tiyatrosuz yapamayacak kadar kurgucu, tiyatroyu şiirsiz yapamayacak kadar yoğunlukçudur. Şiirinde zekâ, başrölüne karşın, duygunun ya da duygusal seçişin yerini almamıştır. Neredeyse zekâ ile duygu aynı şeydir. Her yöne uzanan bir zihinsellik. Hayalgücü: ∞

Necmiye Alpay
Sombahar şiir dergisi T.Günersel Özel Bölümü 1995

A Conversation with Tarık Günersel - World Literature Today 2011 Jan-Feb

Üstün Akmen’in ZIRHLI KURT eleştirisi:
http://www.evrensel.net/news.php?id=37410

İLETİŞİM

tg@tarikgunersel.com
tgunersel@gmail.com
Skype: tgunersel
Twitter: TGunersel
gunerseltarik.blogspot.com/
www.facebook.com/tgunersel

Oyuncu olarak bağlı olduğu ajans:
Şafak Fişek Casting – SOF Tanıtım
www.safakfisek.com

sonat.fisek@softanitim.com

TEŞEKKÜR

Bu site için dostum Murat Şermet ile YeniHayat Bilişim Teknolojileri A.Ş.'nin diğer yetkilileri Mürsel Demirten ve uygulama ekibine şükranlarımı sunarım.